|
iksfnF qy trFsportrF vwloN ivÈfl ros pRdrÈn
9
mYNbrI vÌd pRDfn mMqrI ƒ imilaf
nvIN
idwlI, 18 PrvrI - BfrqI iksfn XUnIan, iksfn jQybMdIaF eykqf qy
rfjyvfl smyq keI hor sMgTnF qy afl ieMzIaf motr trFsportr kFgrs
vwloN afpxIaF icrF qoN ltkdIaF af rhIaF mMgF mMnvfAux leI iksfn afgU
sRI mihMdr isMG itkYq dI agvfeI ivc awj ieQy iek ivÈfl ros pRdrÈn
kIqf igaf. ieMj lwgdf sI ik ijvyN dyÈ dy vwK-vwK koinaF ivcoN phuMcy
iksfnF df ijvyN idwlI ivc hVH hI af igaf hovy. ivÈfl iekwT ivc
iksfnF qy trFsportrF dy ichiraF qoN srkfr iKlfÌ sKq guwsy df ieËhfr
sfÌ idKfeI idwqf. s: ajmyr isMG lwKovfl, s: blvIr isMG rfjyvfl aqy
s: ipÈOrf isMG iswDUpur dI agvfeI ivc pMjfb aMdr srgrm jQybMdIaF dy
swdy `qy idwlI ivc iksfn 17 PrvrI ƒ hI phuMcxy ÈurU ho gey sn jo ik
gurduafrf bMglf sfihb, gurduafrf sIs gMj sfihb qy gurduafrf rkfb gMj
sfihb Tihry sn, ijnHF svyry 11 vjy vwK-vwK kfPilaF dy rUp ivc
pfrlImYNt hfAUs vwl vDxf ÈurU kIqf. puils dy sKq pRbMDF kfrn BfvyN
iksfnF ƒ jMqr mMqr kol hI rok ilaf igaf pr AunHF dy ichiraF qoN Jlk
rhy guwsy qoN jfpdf sI ik jykr iksfn lIzriÈp AunHF ƒ iejfËq dy dyvy
qF Auh puils dIaF sfrIaF rokF qoV ky pfrlImYNt hfAUs ƒ Gyr skdy hn.
awj dy Drny ƒ sMboDn krn vfly muwK bulfiraF ivc sRI mihMdr isMG
itkYq, s: ajmyr isMG lwKovfl, sRI ipÈOrf isMG iswDUpur, sRI XuwDvIr
isMG, irÈIpfl aMbfvqf, Tfkur BfnU pRqfp qy s: crn isMG luhfrf pRDfn
afl ieMzIaf motr trFsportr kFgrs Èfiml sn. iksfnF dy roh ƒ vyKidaF
Kud kfrjkfrI pRDfn mMqrI pRxfb muKrjI vwloN iksfnF dy 9 mYNbrI vÌd ƒ
bulfieaf igaf, ijs ivc hornF qoN ielfvf s: lwKovfl, s: luhfrf, s:
ipÈOrf isMG, rfkyÈ itkYq qy bI[ ky[XU[ (rfjyvfl) dy afg ENkfr isMG
agol vI Èfiml sn. iksfn afgUaF dy vÌd ny mMg-pwqr dy ky pRxfb muKrjI
pfsoN mMg kIqI ik iksfnF dI nfËuk hflq vyKidaF iek vfr AunHF df pUrf
krËf muafÌ kIqf jfvy aqy bYNkF vwloN awgy qoN 4% ivafj `qy krËf
idwqf jfvy. awj dy pRdrÈn ivc iksfn afgUaF ivc sRI XuDvIr isMG,
rxjIq isMG pMƒ, boG isMG mfnsf, pRym isMG jMgpurf, BuipMdr isMG
pMDyr, gurnfm isMG (hirafxf), zf: rfmpfl isMG, jgdIÈ isMG mwD pRdyÈ
ny vI sMboDn kIqf. ies mOky bI[ ky[ XU[ (rfjyvfl) dy afgU s: agOl
qoN ielfvf lfB isMG kVYl, rxjIq isMG, gurcrn isMG pIr muhMmd,
lKivMdr isMG pIr muhMmd, mlkIq isMG lwKovfl vI hfËr sn.
aMimRqsr ivrfsq mylf kwlH qoN
aMimRqsr,
18 PrvrI - ivrsf ivhfr susfietI vwloN iËlHf pRÈfsn qy hor sMsQfvF dy
sihXog nfl aMimRqsr qy pMjfbIaF dI amIr siBafcfrk ivrfsq dy vwK-vwK
rMgF qy rUpF ƒ drsfAuNdf iqMn-roËf aMimRqsr mylf 20 qoN 22 PrvrI qk
ivrsf ivhfr kyNdr gFDI grfAUNz ivKy mnfieaf jf irhf hY. ies gwl df
pRgtfvf ies ivrfsq myly dy cyarmYn qy izptI kimÈnr s: BgvMq isMG qy
ivrsf ivhfr dy pRDfn kyvl DflIvfl ny awj pRYs kfnPrMs dOrfn kIqf.
ies ivrfsqI myly ivc ivrfsqI jlUs, kIrqn drbfr, pMj srovrF dI
ivrfsqI Xfqrf, pMjfbI qy sUÌI gIq sMgIq nftk, kvI drbfr, lok sfj
vfdn, pusqk pRdrÈnI, pqMgbfËI mukfbly, icwqrkfrI, kvIÈrI, sYmInfr qy
pMjfbI KfixaF dy stfl afid vMngIaF Èfiml hoxgIaF. ivrsf ivhfr dy
pRDfn ÈRI kyvl DflIvfl ny dwisaf ik ies ivrfsqI myly dI afrMBqf 20
PrvrI ƒ svyry 10 vjy rfm bfg (kMpnIbfg) ivKy mhfrfjf rxjIq isMG dy
buwq qoN hovygI. ivrsf ivhfr dI jnrl skwqr zf: nIqf mihMdrf ny
dwisaf ik afKrI idn 22 PrvrI ƒ svyry 6[30 vjy purfxIaF ieiqhfsk
iemfrqF dI ivrsfq Xfqrf hovygI, AuprMq pqMgbfjI mukfbly hoxgy qy Èfm
ƒ lok sMgIq smfgm dOrfn klfkfr gIq sMgIq pyÈ krngy. ies mOky ey[ zI[
sI[ ÈRI prmjIq isMG, ey[zI[sI[ivkfs ÈRI prmjIq isMG, aYs[ zI[ aYm[
sRI sMdIp irÈI, zf: nIqf mihMdrf, ÈRomxI Èfier pRimMdrjIq, hirMdr
sohl, jgdIÈ scdyvf, pRo: ieMdrjIq isMG gogoafxI, mYzm bljIq kOr,
BuipMdr isMG sMDU, pfvyl sMDU, tI[ aYs[ rfjf afid vI hfËr sn.
KyqI Aup-inrIKk krngy sMGrÈ
aMimRqsr,
18 PrvrI - KyqIbfVI Aup inrIKk aYsosIeyÈn pMjfb dI iekwqrqf mohn
isMG vfhlF sUbf pRDfn dI agvfeI hyT hoeI, ijs ivc sUbf pRYWs skwqr
qy iËlHf aMimRqsr dy pRDfn s: pRBdIp isMG igwl cyqnfpurf, dlbIr isMG
nvFÈihr, dsONdf isMG mfnsf, drÈn isMG PrIdkot, cfnx isMG iProËpur,
gurmyl isMG sMgrUr, jgqfr isMG mukqsr, rivMdr luiDafxf, blbIr isMG
mIrFkot, rCpfl isMG bwl, amrdIp isMG mjITf, jspfl isMG bwl afid sUbf
pwDr dy AuWc afgU BrvIN igxqI ivc Èfiml hoey. ies BrvIN iekwqrqf ƒ
sMboDn kridaF sUbf pRDfn mohn isMG vfhlf gurdfspur ny ikhf ik AunHF
dwisaf ik asIN qnKfh kimÈn dy bulfvy `qy afpxI ahudf dy nFa bdlx dI
mMg aqy gryzF afid dIaF mMgF bfry mMg pwqr qnKfh kimÈn ƒ dy ky afey
sI. jykr sfzIaF mMgF nf mMnIaF qF sMGrÈ df ibgl vjf idwqf jfvygf.
muwlFpur ivKy aMqr rfÈtrI pwDr df KyqI mylf 28
qoN
muwlFpur,
18 PrvrI - aMqr rfÈtrI pwDr df KyqI mylf 28 PrvrI aqy 1 mfrc ƒ
mulFpur dy Kyz styzIam `c lgfieaf jf irhf hY. ies myly `c ijwQy
dyÈ-ivdyÈ dIaF KyqI dy Kyqr nfl sbMDq kMpnIaF afpxy stfl lgfky
iksfnF ƒ AuqpfdF dI jfxkfrI dyxgIaF, AuQy KyqI mfihr aqy agFhvDU
iksfn myly `c pMjfb Br qoN phuMcy iksfnF nfl afpxy qËrby sFJy krngy.
iksfn BlfeI aqy azvfieËrI susfietI dy bulfry aqy sPl iksfn s[ mihMdr
isMG dusFJ ny dwisaf ik myly leI mfJy, mflvy aqy duafby dy iksfnF `c
BfrI AuqÈfh hY. ies myly `c agyqy Jony `qy pfbMdI lgfAux leI pMjfb
srkfr vwloN jfrI kIqy notIiPkyÈn, ijs nfl ipCly Jony dy sIËn `c DrqI
hyTly pfxI df bhuq bcfa hoieaf hY. leI muwK mMqrI s[ pRkfÈ isMG bfdl
aqy KyqI mMqrI suwcf isMG lMgfh ƒ snmfinq kIqf jfvygf, AuQy KyqI
mÈInrI `c pfey Xogdfn leI sRI afnMd mihMdrf, qupkf isMcfeI pRPuilq
krn leI sRI bvr lfl hIrf lfl jYn, pRvfsI BfrqI aYs[ pI[ isMG Aubrfey,
tuwt Brf aqy vwK-vwK Kyqr dy cfr iksfnF ƒ snmfinq kIqf jfvygf. myly
ƒ cfr vwK-vwK pVfvF `c vMzky KyqIbfVI, bfgbfnI, zyarI aqy jYivk KyqI
sbMDI jfxkfrI idwqI jfvygI.
sfihbËfdf ajIq isMG df jnm idhfVf mnfieaf
iÈkfgo ,
18 PrvrI - sRI gurU goibMd isMG jI dy vwzy sfihbËfdy bfbf ajIq isMG
jI dy jnm idhfVy ƒ iÈkfgo dIaF sMgqF ny byhwd ÈrDf aqy ipafr sihq
mnfieaf. gurduafrf gurjoiq pRkfÈ sfihb iÈkfgo ivKy ies sbMDI BfeI
divMdr isMG soZI luiDafxy vfilaF ny ivÈyÈ qOr `qy kIrqn rfhIN hfËrI
lgfeI. BfrI igxqI ivc juVIaF sMgqF ƒ sMboDn kridaF sMq dljIq isMG
iÈkfgo vfilaF ny Èbd gurU dI mhfnqf `qy cfnxf pfAuNidaF gurU vfly
bxn aqy sRI gurU gRMQ sfihb jI nfl juVn dI pRyrnf kIqI. ies smyN
sMgqF ƒ gurU Gr vwloN muÌq Dfrimk smwgrI vMzI geI. lMgr dI syvf s:
mMgl isMG aqy s: gurpRIq isMG dy pRIvfrf vwloN byhwd ÈrDf sihq kIqI
geI.
`84 dy
kqlyafm Auqy iqafr hovygI hux dsqfvyËI iÌlm
cMzIgVH,
18 ÌrvrI - 1984 dy kqlyafm ny iswK kOm ƒ ijhVy ËÉm idqy hn, AunHF dI
tIs awj vI kOm dy ÉUn ivc hrkq krdI hY. jdoN dunIaF dy swB qoN vwzy
lokqMqrI dyÈ dI rfjDfnI idwlI ivc, dyÈ leI swB qoN vwD kurbfnIaF krn
vfly iswKF ƒ bldy hoey tfier glF ivc pf ky, dyÈ leI kIqIaF kurbfnIaF
df ‘muwl` pfieaf igaf, AudoN smyN dy hfkmF ny ‘jdoN vwzf drwÉq
izwgdf hY qF DrqI ihwldI hY` kih ky iek qrHF nfl iswK kOm vloN
hMZfey sMqfp df mÉOl Auzfieaf. iswK kOm dy kfly idnF dI dfsqfn ƒ hux
dsqfvyËI iÌlm dy rUup ivc pyÈ krn df Auprflf kIqf jf irhf hY. amrIkn
mF qy pMjfbI ipqf dI sMqfn do nOjvfnF imÈyl isMG qy suirMdr isMG ny
ies dsqfvyËI ƒ 1984 ivc iÌlmfieaf sI. imÈyl isMG df kihxf hY ik iswK
kOm ny ijhVI qrfsdI BogI hY Auh iswKF dy mnF ivcoN imtdI jf rhI hY.
Auh kihMdf hY ik hux vyKxf ieh hY ik iswK apxy ivrsy dI sMBfl sbMDI
ikMny jfgrUk hn. imÈyl isMG ny idwlI ivc iqMn idn rih ky ijhVI
rIkfrizMg kIqI sI, Aus qoN Auh dsqfvyËI bnfAux leI idRV hY pr ies
leI Aus ƒ iksy spFsr dI loV hY. dsqfvyËI ƒ spFsr krn leI vwzIaF
kMpnIaF vI iqafr nhIN huMdIaF. AunHF ƒ ieh kMm afm qOr `qy Gfty vflf
lgdf hY. dsqfvyËI ƒ afm qOr `qy injI idlcspI nfl hI isry cfiVHaf
jFdf hY. imÈyl isMG qy Aus dy Brf dI khfxI AudoN ÈurU huMdI hY jdoN
Auh Bfrq ivc apxy Gr gey sn. Auh drbfr sfihb `qy hmly qoN do hÌqy
bfad drbfr sfihb gey ijQy AunHF ny mnuwKqf nuUM sMgsfr krn vflI
qbfhI dy mMËr vyKy. ‘ieMzIan post` dI Ébr anusfr pMj mhIny bfad hI
jdoN Auh idwlI ivc iek crc ivc pfdrI dy pRfhuxy sn qF AunHF ny Auh
dOr vyiKaf jdoN sfhmxy nËr afAux vfly hr iek iswK ƒ mfiraf jf irhf
sI. lgfqfr iml rhIaF DmkIaF kfrn nyVly gurdvfrf rkfbgMj qoN vI 30
qoN vwD bIbIaF qy bwicaF ny crc ivc Èrn leI hoeI sI. ies ÉUnI sfky
ny imÈyl isMG ƒ Dur aMdr qk ihlf idqf. Aus ny hrimMdr sfihb dy sfky
qy idwlI kqlyafm ivcoN bcy ijAUNdy bMidaF nfl ieMtrivAU kIqI. vfps
amrIkf phuMc ky Aus ny ‘gFDI dy vfrsF` vloN iswKF `qy kIqy ËulmF dI
khfxI ƒ aÉbfrF ivc pRkfÈq kIqf. Aus dI khfxI pVH ky iqMn iswK
pRoizAUsrF ny Aus nfl sMprk kIqf qy Aus vloN kIqIaF ieMtrivAUË suxn
qy iÌlmfeIaF GtnfvF vyKx dI iewCf pRgtfeI. islvr lyk, lfs eyNjls
ivKy iqMno srdfr pRoizAUsr, Aus df kMm vyKx qoN bfad, ilKqI iekrfr
kr ky dubfrf imlx dI gwl kih ky cly gey pr AunHF dy jfx qoN bfad
imÈyl isMG ƒ pqf lwgf ik AunHF ny Aus vloN typ kIqIaF ieMtrivAUË
corI kr leIaF hn. imÈyl isMG ny disaf ik mYnUuM nhIN pqf ik Auh kOx
sn? ho skdf hY ik Auh srkfrI eyjMt hox. Auh BfvyN koeI vI hox pr
myrIaF typF moV dyx, mYN koeI vI svfl nhIN puwCFgf. ies Gtnf qoN
bfad Aus df idl tuwt igaf ijs kfrn ieh pRfjYkt keI dhfky ipCy clf
igaf. awj dy bhuqy iswK nOjvfnF ƒ ies gwl df koeI ielm nhIN ik nvMbr
`84 ny iswK ieiqhfs ivc ikMny kfly pMny ilKy hn qy qrfsdI df iÈkfr
prvfrF nuUM ies dI ikMnI vwzI kImq cukfAuxI peI hY. imÈyl isMG apxy
pRfjYkt ƒ hr hflq ivc isry lgfAuxf cfhuMdf hY. Aus df kihxf hY ik
ies leI jy pyÈfvr klfkfrF nfl Cy mhIny qk kMm kIqf jfeyy qF 2[5 lwK
zflr Ércf afeygf. imÈyl isMG df kihxf hY ik iswK apxy socx df ZMg
bdlxgy qy dsqfvyËI bnfAux ivc shfieqf krngy. imÈyl isMG ny ikhf ik
ieMdrf gFDI iek ÉuÈfmd psMd krn vflI nyqf sI. Auh hr hflq ivc swqf
dy isafsI Èyr dI svfrI krnf cfhuMdI sI. aÉIr ivc Auh Aus Èyr qoN
izwg peI qy AuhI Èyr Aus ƒ Kf igaf. ieMdr gFDI ny swqf dy hMkfr ivc
iswKI dI rUhfnIaq dy pRqIk drbfr sfihb ƒ qbfh kr idqf qy Aus ƒ apxI
jfn nfl ies dI kImq cukfAuxI peI. imÈyl isMG ny ikhf ik mYN ies swB
df gvfh hF qy mihsUs krdf hF ik ies ƒ Buwilaf nhIN jfxf cfhIdf.
iswKF vloN hMZfey sMqfp ƒ iek dsqfvyËI iÌlm rfhIN hI rUpmfn kIqf jf
skdf hY.
|